گزینه چهارم؛ پیکربندی1 مجدد مستمر و افزایشی: از آنجا که تغییر نامنظم و دوره ای می تواند با دشواری همراه باشد، گزینه نهایی تغییر مستمر و افزایشی اسـت . بـه جـای کـلشرکت، سازمان میتواند واحدهای سازمانی را برای تغییرات مستمر و افزایشی انتخاب کند.
ایده مطرح شده در این گزینه، ترسیم مجدد مرزهای بـین واحـدهای سـازمانی، بـه نمـایشگذاشتن منابع و در صورت نیاز تفویض مجدد مسئولیت هاست (ایزنهارت و براون، 1998).
روششناسی پژوهش
طرح تحقیق: رویکرد کیفی
پژوهش حاضر به روش کیفی اجرا شده است. در پژوهشهای کیفی، پژوهشگر از طریق روشها و رویههای تفسیر، از نظر مشارکتکنندگان و در بستر نهادی و اجتماعی خـاص آنهـا بـه درکپدیدهها نائل میشود. تحقیق کیفی به جای اندازهگیری و ارزیابی پدیدهها با معنای آنها سروکار دارد. در پژوهشهای کیفی دادهها نه به صورت عدد و رقم، بلکـه بـه شـکل واژگـان و جمـلاتهستند. نظریه پردازی داده بنیاد نوعی روش کیفی است که هدف آن شناخت و درک تجارب افراد از رویدادها و وقایع در بستری خاص است (اشتراوس و کوربین، 1990).
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Reconfiguration
تا زمانی که از داده ها مفهوم جدیدی برون داد نکند، فرایند اشباع نظری ادامه می یابد. نظریهتنها زمانی معتبر است که پژوهشگر به نقطه اشباع رسیده باشد. این مستلزم مطالعـ ه میـدانی تـازمانی است که هیچ گواه و مدرک جدیدی از دادهها حاصل نشود. به بیان دیگـر، وارسـی کامـل دادهها انجام شده باشد. اشباع نظری در فرایند نمونهگیری نظری رخ می دهد. نمونه گیری نظـریدر نظریه پردازی داده بنیاد عبارت است از فرایند گردآوری دادهها برای خلق نظریه تا به موجـبآن تحلیلگر، دادههای را گردآوری، کدبنـدی و تحل یـل کنـد و تصـمیم بگ یـرد چـه داده هـایی را گردآوری کرده و آنها را از کجا پیدا کند تا همزمان با تکوین نظریه، آن را توسعه دهد. این فرایند گردآوری دادهها با نظریه نوظهور کنترل میشود (گلاسـ ر، 1992). نقطـه اشـباع نظـری کـه درآخرین مرحله کدگذاری نظریه پردازی داده بنیاد، یعنی کدگذاری انتخابی رخ می دهد، تبیین کننده نظریه پردازی داده بنیاد است. کدگذاری انتخابی شامل یکی از کدهای محوری بهمثابـه مفهـوماصلی برای محقق است. بر اساس این کد محوری، اهداف و ا یدههای محقق جست وجو میشود. روند کدگذاری باز، محوری، و انتخابی سبب می شود دلایل و شواهد اعتبار تحقیـق روشـن شـود (مک فازن، 2007). نقطه اشباع نظری، ب یانکننده پایایی روش تحقیق نظریه پـردازی داده بنیـاداست؛ زیرا نقطه اشباع نظری به تکرار دادههای تحقیق می پردازد و این تکرار داده هـا و نتـا یج آن در روش شناسی، پایایی روش تحقیق را نشان می دهد.
در پژوهش حاضر 16 مصاحبه اجرا شد که از مصـاحب ه دوازدهـم مفهـوم جدیـدی از داده هـا به دست نیامد، با وجود این برای اطمینان از حصول اشباع نظری، چهار مصاحبه دیگر نیز به اجـرادرآمد و با توجه به اینکه هیچ مفهوم و طبقه جدیدی از دادههای مصاحبه هـای بـه دسـت نیامـد،اشباع نظری حاصل شد.
جامعه و نمونه آماری
جامعه آماری تحقیق شامل اعضای هیئت علمی، مدیران و خبرگان جهاد دانشگاهی است کـه دردو حوزه پژوهش و بهره برداری حضور فعال دارند. نمونهبرداری به صورت نظـری و بـه تعـداد 16 نفر بود که با استفاده از روش های غیر احتمالی قضاوتی و گلول ه برفی1 انجام شد. بدین ترتیب که ابتدا با توجه به شناخت محقق و در نظر گرفتن اهداف پژوهش، از خبرگان منتخبی که شایستگی پاسخ به سؤال های مطرح شده را داشتند، مصاحبه به عمل آمد و سپس آنهـا خبرگـان دیگـری را معرفی کردند تا نمونهگیری ادامه یابد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Snowball sampling
جدول 1. جزئیات مصاحبه شوندگان تحقیق حاضر
سابقه فعالیت (سال) حوزه تخصصی مسئولیت سازمان ردیف
30 علوم انسانی معاون پژوهشی جهاد دانشگاهی 1
29 علوم پایه معاون آموزشی جهاد دانشگاهی 2
31 فنی و مهندسی ریاست جهاد دانشگاهی 3
28 علوم انسانی معاون پژوهشی واحد 4
30 علوم پایه معاون پژوهشی پژوهشکده 5
30 فنی و مهندسی معاون پژوهشی واحد 6
29 فنی و مهندسی معاون پژوهشی پژوهشکده 7
30 علوم پایه رئیس پژوهشکده 8
28 فنی و مهندسی عضو هیئت علمی 9
26 علوم پایه رئیس پژوهشکده 10
24 فنی ومهندسی رئیس مرکز رشد 11
30 فنی و مهندسی معاونت پژوهشی پژوهشکده 12
27 پزشکی رئیس پژوهشگاه 13
25 پزشکی رئیس پژوهشکده 14
26 پزشکی معاون پژوهشی پژوهشگاه 15
31 پزشکی رئیس پژوهشگاه 16
کیفیت در پژوهش کیفی: معیار مقبولیت1 در ارزیابی نظری پردازی داده بنیاد
پژوهش (کمی یا کیفی) بدون دقت علمی، ارزشی نـدارد و مطلوبیـت خـود را از دسـت مـی دهـد(کوربین و اشتراوس، 1990). برای ارزشیابی پژوهشهای مبتنی بر نظریهپـردازی داده بنیـان، بـه
جای معیارهای روایی و پایایی، معیار مقبولیت پیشنهاد دادهانـد . مقبولیـت بـه ایـن معناسـت کـهیافتههای تحقیق تا چه حد در انعکاس تجارب مشارکتکنندگان، محقق و خواننـده در خصـوص پدیده مورد مطالعه موثق و باورپذیر است. 10 شاخص به شرح زیر برای معیـار مقبولیـت معرفـی شده است.
1. تناسب2. آیا یافتههای پژوهش با تجارب متخصصان حوزه مورد مطالعه و مشارکت کننـدگانسازگاری و همخوانی دارد؟ به منظور تحقق این معیـار یافتـههـای پـژوهش حاضـر پـس از
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Credibility
Fit
ارزیابی و پالایش دو نفر از متخصصان حـوز ه مـدیریت بـه تأییـد رسـید. همچنـین نظریـهپدیدارشده در اختیار 5 نفر از مشارکت کنندگان قرار گرفت و نظر تکمیلی آنان اعمال گردید.
کاربردی بودن یا مفید بودن1 یافته ها. آیا یافتههای تحقیق بینش جدیدی را فراهم سـاخته وکاربردی است؟ در این باره باید گفت که یافتههای تحقیق حاضـر در بعـد عملـی در زمینـه اتخاذ سیاستهای متمایز و مجزای مدیریت منـابع انسـانی، رفتـار سـازمانی و راهبردهـایسازمانی در سازمان های علمی و فناورانه برای دستیابی به چیره دستی میتواند مفید باشد.
مفاهیم2. یافتههای پژوهش باید مفهومپردازیهای مناسبی داشته باشد. مفاهیمی نظیر منابع انسانی در جنبه های مختلف هوشمندی متعهدانه، تیرگی بازار و… نمونههایی از مفاهیم جدید پژوهش هستند.
زمینه مفاهیم3. یافتههایی که بستر و زمینهای ندارنـد ، نـاقص انـد . بـدون زمینـه مشـخص ، خواننده نمی تواند علت رخ دادن وقایع را درک کند. یافتههـای پـژوهش حاضـر برخاسـته ازتجارب، وقایع و رویدادهای مربوط به چیرهدستی بوده و مفاهیم پدیدارشده از آن نیز مبتنـیبر بستر، زمینه و فرهنگ جهاد دانشگاهی است.
منطق4. آیا خطوط داستان جریان های منطقیای ترسیم میکنند؟ برای تحقق این معیـار درفرایند روایتگری تجربه چیره دستی، تلاش شد تا روایت مد نظر از آهنگ منظم و یکپارچـهو توالی مناسبی برخوردار باشد.
عمق5. تشریح مفصل و مبسوط جزئیات به یافتههای پژوهش غنـا مـیبخشـد . در پـژوهشحاضر تلاش شد یافتههای تحقیق در فرایند روایت نظریه پدیدارشده بهطور مبسوط، همـراهبا جزئیات و توجه به مشخصهها و ابعاد ارائه شوند.
انحراف6. آیا یافتهها انحراف دارد؟ در این رابطه باید گفت که در دادههـای پـژوهش حاضـرموارد متعددی وجود دارد که همسو با چیره دستی نبود و در مجموعه مشخصههای دیگر قرار گرفتند.
بداعت7. آیا پژوهش حرف جدیدی برای گفتن دارد یا همان ایدههای کهنه را در پوششی نو مطرح کرده است؟ در خصوص این معیار باید اشاره کرد که یافتههای پژوهش حاضر، بـرای
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Applicability
Concepts
Contextualization of concepts
Logic
Depth
Variation
Creativity
ارائه مدل نسبتاً جامعی در حوزه چیره دستی بـه ویـژه در سـازمان هـای علمـی و فناورانـه ازنوآوری برخوردار است.
حساسیت1. آیا پژوهشگر نسبت به موضوع تحقیق، مشارکت کنندگان و یافتههای آن حساس بوده و آنها را جدی گرفته است؟ طی فرایند پژوهش حاضر، پژوهشگر تلاش کرد موضـوعمطالعه را مهم بداند و با جدیت تمام به اجرای پژوهش جدیت اقدام کند.
استناد به یادنوشتها2. از آنجا که هر پژوهشگری در فرایند تحلیل یافتهها نمـی توانـد تمـاممبحث ها، نظرها، بینشها و گفتهها را در ذهن نگه دارد، اسـتفاده از یادنوشـت هـا ضـرورت مییابد. در این زمینه، پژوهشگر تلاش کرد در بخش های مختلف فرایند روایتگری تجربـه چیره دستی و بر حسب لزوم به یادنوشتهای مستخرج از دادهها استناد کند.
کثرتگرایی3
کثرتگرایی راهی برای اعتباردهی است. از آنجا که در هیچ شیوه ای مسئله به حـد کفایـت حـل نمیشود، از کثرت گرایی استفاده می شود؛ زیرا هر شیوه از جنبه های متفـاوتی واقعیـت تجربـی رابررسی می کند. از این رو باید در این زمینه شیوه های چندگانه مشاهدات ب هکار گرفته شود (دنزین و لینکلن، 1994). بنابراین با توجه به ماهیت کیفی پژوهش، از سه نوع کثرت گرایی زیر اسـتفادهشده است (جنسیک و دنزیک، 1994):
کثرت گرایی در دادهها4: در تحقیق حاضر از مĤخذ مختلـف داده هـا اسـتفاده شـده اسـت.
استفاده همزمان از روشهای مختلفی نظیر مصاحبه، بررسی یادداشت هـا 5 و بـازبینی مکـررداده ها و اسناد و مدارک بالادستی، سبب شد بیشترین داده مقبول به دست آید.
کثرت گرایی در پژوهشگر6: در این زمینه فرد دیگری فرایند را همزمان با محقق پیگیری پیگیری و ارزیابی کرد و همچنین مدل پدید آمده به تأیید مدیران و خبرگان رسید.
کثرتگرایی در تئوری7: در این تحقیق از نظر پژوهشگران، بهره برداران، مدیران اجرایی و و افراد متخصص در هر دو رشته بهره برده شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Sensitivity
Evidence of memos
Triangulation
Triangulation in Data
Memo
Triangulation in Investigator
Triangulation in Theory
یافتههای پژوهش
فرایند تحلیل اطلاعات در نظریه پردازی دادهبنیاد مبتنی بر سه مرحله کدگذاری باز (خلق مفاهیمو مقوله های)، کدگذاری محوری (شناسایی مقولـه محـوری، شـرایط علـی، شـرایط مداخلـه گـر،بسترها، راهبردها و پیامدها) و کدگذاری انتخابی (خلق نظریه) است که در ادامه نحوه شکل گیری مقولههای حاصل از مفاهیم شرح داده می شود. ابتدا کدگذاری باز و نحوه کدگـذاری مصـاحبه هـا تشریح می شود و پس از آن به نحوه شکلگیری مفاهیم و مقوله ها پرداخته خواهد شد.
ابتدا تمام نکات کلیدی مصاحبه ها استخراج و کدگذاری شدند و بعد از بررسی و تحلیـل آنهـاکدهای مشابه به مفاهیم خاصی اختصاص داده شد. برای مثال، مفاهیم مقولـه محـوری در ایـنتحقیق به سه مفهوم »پژوهش مهندسیشده«، » بهرهبرداری فناورانه« و »هوشمندی متعهدانـه « تقسیم شدند که برای درک بهتر، تحلیل اطلاعات با بیان نقل قولهای مرتبط به آن آمده است:
»برای اینکه سازمان بخواهد هم فناوری تولید کند و هم از آن بهره برداری کند، به سیسـتمپژوهش و بهرهبرداری نیاز دارد. پژوهش عنصر کلیدی است و آن هم نوع خاصی از پژوهش کـهبه اصطلاح در ادبیات علمی، پژوهش کاربردی یا توسعهای است. بـرای پـژوهش، بایـد طراحـیشود. باید نوعی ساختار، منابع انسانی و… برای آن تشکیل دهیم که ویژگی ها و شایسـتگی هـای متناسبی داشته باشند«.
در نقل قول دیگری این گونه مطرح شد:
»حقیقتاً در سازمان ها جداسازی علم و کاربرد علم را قبول ندارم، یک چیز بیشتر وجود نـداردو آن علم است؛ علم و کاربرد علم با هم است. علم کاربردی با کاربرد علم فرق میکند. اگر برگ باشید و ریشه شما جدا باشد، باد کوچکی شما را محو می کند، مانند کداک1«.
در نقل قول اول، محقق از کدهایی مانند تشکیل سیستم پژوهش، نـوع خاصـی از پـژوهش،کاربرد پژوهش و طراحی پژوهش به مفهومی با عنوان » مهندسی پژوهش« دست یافت.
در عین حال این مفهوم در بخش دیگری از دادهها نیز وجود داشـت . در نهایـت 20 مقولـه و 77 مفهوم از فراینـد کدگـذاری بـاز شناسـایی و اسـتخراج شـد . در فراینـد کدگـذاری محـوری، مقولههای به دستآمده از فرایند کدگذاری باز در شش دسته شامل مقوله محوری، شـرایط علـی، شرایط مداخله گر، شرایط بستر، راهبرد ها و پیامدها شـکل گرفـت و در نهایـت مقولـه »معمـاریفرایند چندگانه« بهعنوان مقوله محوری انتخاب شد.
دلیل انتخاب این مقوله به منزله مقوله محوری این است کـه در اغلـب داده هـا ردپـای آن رامی توان به وضوح مشاهده کـرد . بـه بیـان دیگـر اغلـب پاسـخ دهنـدگان، مهندسـی پـژوهش و
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Kodak
بهره برداری فناورانه از نتایج آن و نوعی هوشمندی متعهدانه را که سازمان ضـمن ایجـاد تـوازنمیان این دو نوع فعالیت، بتواند مسـ ئولیت اجتمـاعی خـود را بـه نحـو احسـن در حـل مسـائل ومعضلات ایفا کند، فرایندهای اصلی سازمان چیره دست مع رفی کردند. بنابراین می توان این مقوله را در مرکز قرارداد و سایر مقوله ها را به آن مرتبط کرد. برچسب انتخاب شده برای مقوله محـورینیز انتزاعی بوده و در عین حال از جامعیت برخوردار است.

بستر
:

جهادی

فرهنگ

زمینه

کاری

مأ
سازمان

موریت

بیرونی

محیط

با

ساختارمند

تعامل

مداخله

شرایط

گر
:

پیامدها
:

چیره

سازمانی

دستی

ارزش

آفرینی

زنجیر

تکمیل
ه

فناوری

توسعه

سازمانی

ارادوکس
پ

ک
اهش

ه
ای
سازمانی

مقوله

محوری
:

فراینـد

معماری

های
چندگانه

پژوهش

مهندسی

بهره

فناورانه

برداری

متعهدانه

هوشمندی
راهبردها
:

انســانی

منــابع

تربیــت
مختلف

الوجهه

دل
مــــ

طراحــــ
ی
تجاری

فناوری

سازی

ارزشـیابی

نظام

طراحی
چندوجهی

منابع

تخصیص

معماری

بستر

:


پاسخ دهید