روش شناسی
با توجه به اینکه در این تحق یق به بررسی رابطه بـین هـر یـ ک از سـبک هـای تـصم یم گیـریعقلایی، شهودی، وابستگی، آنی و اجتنابی مد یران نمونه آمـاری مـورد نظـر پرداختـه شـدهاست، لذا مطالعه حاضر یک تحق یق پ یمایشی است که در آن با انتخـاب نمونـه آمـاری و ازطریق روش همبستگی سوال اصلی تحق یق مورد بررسی قرار گرفته اسـت و مـی تـوان آن رادر گروه تحقیقات کاربردی به شمار آورد.

نمونه آماری، ابزار سنجش، فنون آماری
جامعه آمار ی تحق یق حاضر کلیه مد یران شرکت ملی پخش فرآوردههای نفت ی به تعـداد 70 نفر می باشند که از این ت عداد افراد جامعه آم ـاری با اسـتفاده از روش نمونـه گیـری تـصادفی
55 نفراز مدیران شرکت به عنوان نمونه آمـاری انتخاب شده اند.
پرسشنامه سبکهای عموم ی تـصمیمگیـری مـشتمل بـر 25 سـوال مـیباشـد . بـه منظـورسنجش هر یک از سبکهای تصم یمگیری در این پرسشنامه 5 سـوال اختـصاص داده شـدهاست و برا ی پاسخگویی به هر یک از سوالات نیز ط یف ل یکرت مورد اسـتفاده قـرار گرفتـهاست. با توجه به دریافت اصل پرسشنامه سبک های عموم ی تصم یمگیـری و ترجمـه آن ، در ابتدا روایی محتوا یی پرسشنامه ترجمه شده با نظر اساتید مورد بررسـی قـرار گرفتـه و تا ییـد شد. جهت سنجش روایی سازه ن یـز همبـستگی بـین سـبک هـای تـصمیمگیـری و همچنـین همبستگی بین نمرات هر یک از سوالات پرسـشنامه و نمـرات مربـوط بـه هـر سـبک مـوردبررسی قرار گرفته است. جهت سنجش پایایی پرسشنامه نیز آلفای کرونباخ آن محاسبه شد. آلفای کرونباخ 71/0 نشان دهنده این است کـه پرسـشنامه سـبک تـصمیمگیـری از پا یـایی مورد قبولی برخوردار است.
به منظور انتخاب آزمون همبستگی مناسب نیز ابتدا با استفاده از آزمون کولمـوگروف- اسمیرنف نرمال بودن توزیع دادههای مربوط به هر یک از سبک هـای تـصم یم گیـری مـوردبررسی قرار گرفته است. جهت بررسی رابطه بین سابقه خدمت مدیران و سبک های عمومی تصمیمگیری در بین آنها نیز آزمون همبـستگی پیرسـون مـورد اسـتفاده قـرار گرفتـه اسـت. آزمون کای- دو نیز به منظور بررسی رابطه بین سطح تحصیلات مـد یران و برخـوردار ی یـ ا عدم برخورداری آنها از هر سبک عموم ی تصمیم گیری مورد استفاده قرار گرفته است.

یافته های تحقیق
نگاره شماره 1 نتا یج حاصل از آزمون نرمال بـودن توز یـع نمـرات هـر یـ ک از سـبک هـایتصمی مگیری را نشان می دهد.
نگاره 1. نتایج حاصل از آزمون کولموگوروف – اسمیرنوف متغیرها ی تحقیق
آزمون کولموگوروف – اسمیرنف متغیرها
سطح معنی داری مقدار z حجم نمونه .296 .976 55 سبک عقلایی
.492 .833 55 سبک شهودی
.551 .795 55 سبک وابستگی
.343 .938 55 سبک آنی
.41 .888 55 سبک اجتنابی
با توجه به نگاره شماره 1 سطح معنیداری به دست آمـده در آزمـون کولموگـوروف- اسمیرنف تمامی سبکهای تصم یمگیری از سطح معنی داری قابل قبـول (0.05) بزرگترنـد، در نت یجه نمرات کلیه سبکها در این بررس ی از توزیع نرمال پیروی می کنند و از آنجا ییکـهمقیاس متغ یرها نیز کم ی میباشد، آزمون همبستگ ی پ یرسـون بـه منظـور بررسـی رابطـه بـین سبکهای عموم ی تصمیمگیری مدیران و در نه ایت بررسی روا یی سازه پرسشنامهGDMS انتخاب شده است.
نگاره 2. آزمون همبستگ ی پیرسون بین سبکهای عموم ی تصمیم گیری مدیران نمونه آماری
سبک
تصمیم گیری سبک
تصمیم گیری عقلایی سبک
تصمیم گیری شهودی سبک
تصمیم گیری وابستگی سبک
تصمیم گیری آنی سبک
تصمیم گیری اجتنابی
سبک
تصمیم گیری عقلایی Sig .011 Sig .59 Sig .098 Sig .045
r -.341* r .256 r -.226 r .272*
سبک
تصمیم گیری شهودی Sig .38 Sig .013 Sig .611
r -.121 r .333* r -.07
سبک
تصمیم گیری وابستگی Sig .604 Sig .002
r .072 r .406**
سبک
تصمیم گیری آنی Sig .029
r .295*
سبک
تصمیم گیری اجتنابی
ρρ
*< .05 ; ** < .01 ; n = 55
نتایج حاصل از آزمون همبستگی پ یرسون جهت پاسخگو یی به این سوال که آیا بین هریک از سبکهای عمومی تصمیمگیری در مدیران مورد مطالعه رابطه معنـا دار وجـود داردیا خ یر، در نگاره شماره 2 مشهود است. همانگونه که مـشاهده مـی شـود سـطح معنـیداری آزمون همبـستگی پ یرسـون بـین سـبک تـصمیمگیـری عقلایـی و هـر یـ ک از سـبک هـای تصمیمگیری شهودی (0.011) و اجتنابی (0.045) محاسبه شده است که ای ن اعداد از سطح معنیداری قابل قبول (0.05) کوچکترند. بـر ا یـن اسـاس مـیتـوان گفـت بـین سـبک هـای ت صمیم گی ری عقلای ی و ش هود ی م دیران م ورد مطالع ه رابط ه معن یدار معک وس و ب ین سبکهای تصمیمگیری عقلایی و اجتنابی مدیران در ایـ ن بررسـی رابطـه معنـی دار مـستق یم وجود دارد . همچن ین سطح معنیداری آزمون همبستگی ب ین سبک تصمیم گیری شـهودی و آنی (0.013) و بین سبک تصمیمگیری اجتنـابی و هـر یـک از سـبک هـای تـصمیمگیـریوابستگی (0.002) و آنی (0.029) از سطح معنیداری قابل قبول کوچکتر اسـت. در نت یجـه بـین س بک ت صمیم گی ری شـهودی و آن ی م دیران رابط ه معنـ ی دار م ستقیم و ب ین س بک تصمی مگیری اجتنابی و هر یک از سبکهای وابستگی و آنـی ن یـز رابطـه معنـی دار مـستقیم وجود دارد.
نگاره 3. آزمون همبستگ ی پیرسون بین سایقه خدمت و سبک های عموم ی تصمیم گیری مدیران
Sig r فرضیات
.106 .22 1H: بین سابقه خدمت و سبک تصمیم گیری عقلا یی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.429 -.109 2H: بین سابقه خدمت و سبک تصمیم گیری شهود ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.139 .202 3H: بین سابقه خدمت و سبک تصمیم گیری وابستگ ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.833 -.029 4H: بین سابقه خدمت و سبک تصمیم گیری آن ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.138 .203 5H: بین سابقه خدمت و سبک تصمیم گیری اجتناب ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
با توجه بـه نگـاره شـماره 3 از آنجاییکـه سـطح معنـیداری بـه دسـت آمـده از آزمـونهمبستگی پیرسون ب ین سابقه خدمت و نمرات مربـوط بـه هـر یـ ک از سـبک هـای عمـومی تصمیمگیری مدیران مو رد مطالعه از سطح معنیداری قابل قبول (0.05) بزرگتر اسـت، لـذاچنین نت یجهگیری می شود که بین سابقه خدمت (سنوات خدمت ) و هر یـک از سـبک هـای تصمیمگیری عقلایی، شهودی، وابـستگی، آنـی و اجتنـابی مـد یران رابطـه معنـی دار وجـودندارد.
جهت بررس ی رابطه بین سطح تحصیلات مد یران و سـبک هـای عمـومی تـصمیمگیـریآزمون کا ی- دو بین سطوح تحصیلات مد یران (لیـ سانس و کمتـر از آن – فـوق لیـ سانس و بیشتر از آن) و برخورداری یا عدم برخورداری مـدیران از هـر سـبک تـصمیم گیـری مـورداستفاده قرار گرفته است. نتایج حاصل از این بررسی در نگاره شماره 4 مشهود است.
نگاره 4. آزمون مربع کای- دو بین سطح تحصیلات و سبک تصمیم گیری مدیران
Sig x2 فرضیات
.824 .049 1H: بین سطح تحصیلات و سبک تصمیم گیری عقلا یی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.66 .194 2H: بین سطح تحصیلات و سبک تصمیم گیری شهود ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.437 .604 3H: بین سطح تحصیلات و سبک تصمیم گیری وابستگ ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.269 1.222 4H: بین سطح تحصیلات و سبک تصمیم گیری آن ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
.58 .306 5H: بین سطح تحصیلات و سبک تصمیم گیری اجتناب ی مدیران رابطه معنی دار وجود دارد
با توجه به نتایج نگاره شماره 4، سطح معنی داری آزمون کای- دو بین سطح تحصیلات و هر یک از سبکهای عموم ی تصمیم گیری مدیران نمونه آماری، از سطح معنی داری قابل قبــول (0.05) بزرگتــر اســت . در نتیجــه بــ ین ســطح تحــصیلات و ســبک هــای عمــومی تصمیم گیری مدیران در این بررسی رابطه معنی دار به دست نیامد.

بحث و نتیجه گیری
تحقیق تجرب ی پ یرامون تفاو تهای فرد ی موثر بر سبک تصمیمگیری افراد منـوط بـه وجـودیک ابزار سنجش معتبر می باشد. پرسشنامه سبکهای عمـومی تـصمیمگیـری(GDMS) را میتوان یکی از ابزارهای معتبر در ایـ ن زم ینـه بـشمار آورد. بـا توجـه بـه اینکـه سـبک هـای عمومی تصمیمگیری تاکنون در تحقیقات مد یریتی در کشور مورد بررسی قرار نگرفتهانـد،با تا یید روایی و پایایی پرسشنامهGDMS می توان آن را به عنوان یک ابـزار معتبـر سـنجش سبک های تصمیم گیری با توجه به ویژگیها ی فردی در تحقیقات مدیریت ی به شمار آورد.
اولین یافته تحقیق یعنی وجود رابطه معنا دار معکوس بین سبک تصمیمگیری عقلایی وسبک تصمیمگیری شهودی مدیران با نتایج تحقیق اسپا یـسر و اسـمیت و یافتـه هـای ثـانهلم همگرا میباشد. در تحقیق حاضر مدیرانی که گرایش کمتـری بـه پ یـروی از اصـول کـاملاًبخردانه و رویکرد منطقی محض سبک تصمیمگیـری عقلا یـی داشـتند بیـ شتر بـه پ یـروی ازاحساسات، بینش و تجارب درونی خود تمایل داشتند . چنین مد یرانی در موقعیت های مـبهمو در مواقعی که حتی خود مساله اصل ی نیز به سادگی قابل شناسا یی ن یـست، بـه جـا ی اینکـهتمام تلاش و وقت خود را در جهـت ش ناسـایی همـه راهکارهـای ممکـن بکـار گیرنـد ، در حالیکه ا ین امر نوعاً نیز امکانپذ یر نمی باشـد، بـا تکیـ ه بـر بیـ نش درونـی و تجـارب گذشـتهتصمیم خود را اتخاذ می کنند.
در ای ن بررس ی رابط ه معن ادار مثب ت ب ین س بک ت صمیم گی ری عقلای ی و س بک تصمیمگیری اجتنابی به دست آمد که با نتایج تحقیق اسپایسر و اسمیت و یافتـه هـای ثـانهلماز نظر وجود رابطه معنادار همگرا و از نظر جهت رابطه واگرا میباشد. بر اسـاس ایـ ن یافتـهتحقی ق حاض ر م ی ت وان نتیج ه گرف ت م دیرانی ک ه معتقدن د در تم امی موقعی ته ای تصمیمگیری بایـ د بـر اسـاس یـک رو یکـرد عقلا یـی محـض و بـه صـورت کـاملاً منطقـی تصمیمگیری نمود، در دن یای کنونی و در شرا یط واقعی تـصمیمگیـری کـه از پیچ یـدگی وتغییر و تحولات بسیاری برخوردار بوده و نمی توان بصورت کـاملاً بخردانـه و بـا پ یـروی ازیک رو یکـرد عقلایـی محـض تـصمیمگیـری نمـود از اتخـاذ هرگونـه تـصمیم خـودداری می کنند.
یافته د یگر تحق یق ب یانگر رابطه معنا دار مثبت بین سبک تصمیمگیری شـهودی و سـبکتصمیمگیری آنی بـوده و همگرا یـی را بـا یافتـه هـای اسپا یـ سر و اسـمیت و همچنـین نت یجـهمطالعات ثانهلم نشان می دهد. با توجه به اینکه فرایند شهود در ذهن انـسان بـسیار سـر یع رخ می دهد، لذا مدیرانی که از توان و تمایل بالا یی در اعتماد بـه احـساسات و فراسـت درونـی خود برخوردارند ، در هنگام تصمیمگیری با آگـاهی از شـهود و احـساسات درونـی تمایـ ل دارند که تصمیم خود را به صورت سریع و آن ی نیز اتخاذ کنند.
در این بررسی بین سبک تصم یم گیری اجتنابی و سبک تـصم یم گیـری وابـستگی رابطـهمعنا دار مثبت به دست آمد، که با نتایج تحق یق اسپایسر و اسمیت و یافتههای ثـانهلم همگـرا می باشد. بر این اساس مدیرانی که در هنگام تصمیمگیری خود را کاملاً وابسته و متکـی بـهنظرات د یگران می دانند و از استقلال کافی جهت اتخاذ تصمیم مناسب برخوردار نیستند، تا آنجا که امکانپذیر باشد هرگونه واکنش و اقدام عملـی را در جهـت حـل مـساله بـه تعویـ ق انداخته و در شرایطی که نسبت به اتخاذ تصمیم و واکنش به مساله رخ داده تحت فشار قرار می گیرند کاملاً وابسته و متکی به نظرات و راهکارها ی اطرافیان خود عمل میکنند.
وجود رابطه معنادار مثبت بین سبک تصم یمگیری اجتنابی و سبک تـصمیمگیـری آنـی نیز در این تحق یق با نتایج تحقیق اسپا یسر و اسمیت همگرا و با یافتههای تحق یق ثانهل م واگرا می باشد. بر اساس نتایج حاصل از این بررسی مد یرانی که در هنگام بروز هر مساله (فرصت یا تهد ید) تما یل داشته تا حد امکان آن را نادیده گرفته و به نوعی از مواجهه با موقعیتهای تصمیمگیری دوری می کنند، چنانچه در شرایطی تحت فشار قرار گرفتـه و ملـزم بـه اتخـاذتصمیم باشند تصمیم خود را به صورت بسیار سریع و فی البداهه اتخاذ می کنند.
با توجه به تایید روا یی محتوا یی پرسشنامهGDMS توسط اساتید و صاحبان فن ، نتایج بهدست آمده از آزمون همبستگی پ یرسون بین سبکهای عموم ی تصم یمگیری مدیران مـوردمطالعه همبستگ ی سازه پرسشنامه مذکور را مورد تایید قرار می دهد. نتایج حاصل از بررسی رابطه همبستگ ی بین سوالات پرسشنامه و هر سـبک تـصمیمگیـری نیـ ز در راسـتای بررسـی بیشتر روا یی سازه در جدول شماره 5 آمده است. با تا ییـ د روا یـی محتـوایی و روایـی سـازهپرسشنامه ترجمه شـده و همچنـین پا یـایی آن بـا آلفـای کرونبـاخ 0.71، فـرم ترجمـه شـدهپرسشنامه سبکهای عموم ی تصم یمگیـری مـی توانـد بـه عنـوان ی کـی از ابزارهـای مناسـبسنجش سبک تصمیمگیری در تحق یقاتی که با رویکـرد تمرکـز بـر وی ژگـی هـای فـردی ودرونی تصمیم گیران انجام می شوند مورد استفاده قرار گیرد.
در این بررس ی بین دو وی ژگـی جمعیـ ت شـناخت ی سـابقه خـدمت و سـطح تحـصیلات و سبکهای عموم ی تصم یمگیری مدیران رابطه معنی داری بـه دسـت نیامـد . نتیجـه بـه دسـتآمده در این زم ینه با نتایج تحق یق اسپا یسر و اسمیت همگرا می باشد و تاییدی نیز بر د یـدگاه اس کات و ب روس در ارتب اط ب ا ماهی ت درون ف ردی و شخ صیت ی س بک هـای عم ومی تصمیمگیری می باشد. به عبارت دیگر در این تحقیق عـواملی همچـون سـ ابقه خـدمت و یـ ا سطح تحص یلات که ماهیتاً درون ی نمی باشند نقـش مـوثری در تع یـین سـبک تـصمیمگیـریافراد بـر اسـاس سـبک هـای عمـومی تـصم یمگیـری ندارنـد . بنـابرا ین مـی بایـ ست بـه دنبـالخصوصیات فـردی و درونـی مـوثر بـر گـرایش افـراد بـه هـر یـ ک از سـبک هـای عمـوم ی تصمیمگیری بود که این امر خود تحقیقات بیشتری را می طلبـد . مقـدار ضـریب همبـستگی بدست آمده در نگاره ش ماره 2 و همچنین همبستگی حاصل از تحلیل رابطه بین مولفـه هـای پرسشنامه و هر یک از سبکهای تصمیمگیـری در نگـاره شـماره 5 بیـ انگر ا یـ ن اسـت کـهجه ت غن ا ی بی شتر پرس شنامه GDMS برخ ـی از مولف هه ای آن ممک ن اس ـت نیازمن د بررسیهای بیشتر ی باشند.
نگاره 5. مولفه های پرسشنامه سبک های عمومی تصمیم گیری (GDMS)
اجتناب

سبک
ی
(
)
A

اجتناب

سبک


پاسخ دهید