مقایسه مقادیر شاخص BMWP بین ایستگاههای مـورد مطالعـهدر هر فصل نشاندهنده وجود اختلاف معنـیدار ( 001/0< p) بود. میزان شـاخص محاسـبه شـده در ایسـتگاه هـای اورگـان وخرسونک تقریباً مشابه بـود و پـس از کـاهش در ایسـتگاه سـدچادگان، در ایستگاههای پایین دست با دور شدن از سـد رونـدافزایشی نشان داد (شکل 3).
میــزان شــاخصASPT بــین ایســتگاههــای مختلــف (001/0< p) و همچنین بین فصول مختلف در تمام ایستگاههـا بهجز ایستگاه حجـت آبـاد و ایسـتگاه هـوره تفـاوت معنـیدار
( 05/0<p ) نشان داد (شکل 4).
مقادیر شاخص تنوع شانون در ایستگاههای مورد مطالعه در شکل 5 نشان داده شده است. آزمـون تجزیـه واریـانس وجـود اختلاف معنیدار بین میزان شاخص تنوع شانون در ایستگاههای مورد مطالعه را نیز تأیید کرد (01/0<p).

بحث و نتیجهگیری
براساس نتایج حاصل بهطور کلـی فراوانـی و تنـوع آرایـه هـای شناسایی شده در ایستگاه سد چادگان کاهش یافته است. در بین خــانوادههــای متعلــق بــه راســتهEphemeroptera ، خــانواده Baetidae و از راســـــته Trichoptera، خـــــانوادههـــــای
Hydropsychidae و Rhyacophilidae بهعنوان گروههـا یی کـهدر سرعت جریانهای زیاد زیست میکنند، در بالا دست سـد وخانواده Gammaridae از راسته Amphipodae بلافاصله در زیر دست سد غالب بوده و بیشترین تراکم جوامع کفزی را بـه خـوداختصــاص دادنــد. در حــالی کــه فراوانــی خــانوادههــای رده Oligochaeta بـهخصـوص Naididae در ایسـتگاههـای پـایین دست سد افزایش یافته بود (جدول 4).
همچنــین راســتهDiptera (خــانوادههــای Simuliidae و Chironomidae) بهدلیل انعطافپذیری و مقاومت بـه تغییـراتزیستگاه، در ایستگاههای پایین دسـت سـد از فراوانـی بـالاترینسبت به ایستگاههای بالادست برخوردار بود. دلیل ایـن امـر رامیتوان ناشی از این واقعیت دانست که سـدها بـه دلیـل کنتـرلجریان آب و جلوگیری از انتقال رسوبات آلی و مواد معدنی بـهمناطق پایین دست، زیستگاههای وابسته به آبهـای بـا سـرعتجریان بالا را تغییر میدهند. این پدیده کـه عامـل تشـکیل یـکلایه همگن در پایین دست رودخانه است برای مهاجرت مکانی کم تاران، نرم تنان و Chironomidaeو توسعه سریع آنها بسـیارمناسب است (17 و 32).
گفته میشود سد سازی حداقل یک یا هر دو حالت زیـر رابرروی رودخانههـا باعـث مـیگـردد: ابتـدا، فضـاهای بینـابینیلایههای عمقی توسط ذرات آزاد شده از مخزن مسدود میشود، بههمین علت سیستمهای زیستی پایین دست همگنتـر شـده ومناطق قابل دسترس برای حیات بسیاری از گروههای کفزیان از بین رفته و تنوع آنها کاهش مییابـد، کـاهش تنـوع کفزیـان درایستگاههای پایین دست سد بهخصوص ایسـتگاه سـد چادگـانناشی از همین واقعیت است (شکل 5). در مقابل بهدلیل همگـنشدن زیستگاهها فراوانی کلی بیمهرگان در آنها افزایش پیدا میکند اما تنوع گونهای همواره سیر نزولی نشان میدهد. در حالت دوم همراه با نوسانهای شدید روزانـه و کوتـاه مـدت جریـان،کمیت و کیفیت کفزیان تحت تأثیر قرار مـی گیـرد ( 33) وجـود اخــتلاف معنــیدار در شــاخصهــای مــورد بررســی در ایــن
۵۹
جدول 4. خانوادههای شناسایی شده و میانگین تراکم سالانه آنها در ایستگاههای نمونهبرداری (تعداد در مترمربع)
رده راسته خانواده خرسونک آورگان سد چادگان حجت آباد مارکده هوره
Heptageniidae 736 659 48 36 332 103
Insecta Ephemeroptera
Trichoptera Baetidae
Ephemerellidae
Caenidae
Hydropsychidae
Rhyacophilidae
Psycomyiidae Stratiomyidae
Tabanidae 1332
942
1096 2993
292
501
20
21 1189
1159
1031
2524
104
421
32
40 801

38
16


– 822

38
36*
32
32
53 885
32*

83
40
48

64 218

584
24
44

16
Diptera Tipulidae
Simuliidae 482
277 321
345 32
325 –
956 –
1705 –
205
Chironomidae 4580 2241 543 3095 3137 4675
Coleoptera Elmidae 122 253 – – 40 39
Agridae – – – 95 – 38
Odonata Cordulegasteridae – – – – – 16*
Gomphidae – – – – – 20
Crustacea Amphipoda Gammaridae 1833 2416 4353 2106 3898 832
Bivalvia Veneroida Sphaeridae 128 81 – 40 53 –
Lymnaeidae 16 51 32* 80* – 16*
Gastropoda Basommatophora Planorbidae
Ancylidae 16
16 –
16 80* – 51
24 32
80* 16 –
Physidae 35 203 – 66 21 21
Heterostropha Valvatidae – – – 64 – –
Hirudinae Rhynchobdellida Glossiphoniidae – 32* – – – –
Arhynchobdellida Erpobdellidae 37 56 30 69 50 57
Oligochaeta Tubificida
Lmbricida Tubificidae Naididae
Lumricidae 120
256
32 293
32 16* 48
28 85
520
28 58
240*
37 80
277
32
Lumbriculida Lumbriculidae 41 33 80* 394 28 24
Haplotaxida Haplotaxidae – 16 16* 51 16 68
Arachnida Trombidiformes Hygrobatidae 635 290 – 56 74 40
* حضور گونه شناسایی شده تنها در یک مرحله از نمونهبرداری

۶۰

شکل 1. موقیت جغرافیایی ایستگاههای نمونهبرداری

۶۱

شکل 2. تغییر تعداد خانوادههای درشت بیمهرگان کفزی در ایستگاههای نمونهبرداری در فصول مختلف سال: الف) فصل بهار، ب) فصل تابستان، ج) فصل پاییز، د) فصل زمستان، حروف مشابه نشاندهنده عدم وجود تفاوت معنیدار است (01/0<p).


پاسخ دهید