61/62
69/15
75/95
82/17
86/43
90/12
92/35 29/71
22/32
9/58 7/52
6/80
6/22 4/25 3/69
2/22 46/13
19/80
8/16 5/72
3/95 3/13
2/27 2
1/79 1
2
3
4
5
6
7
8
9

این عامل بهتنهایی 71/29 درصد از واریانس کل را توجی ه میکند، طبق جدول 2 سی و سه متغیر با این عامل همبستگی مثبت بـ یش از 7/0 دارند (جدول 2). از آنجاییکه تمامی متغیرهای مربوط بـهدرجه حرارت (حـداکثر درجـه حـرارت ماهانـه، حـداقل درجـهحرارت ماهانه، درجه حرارت روزانه 12 ماه و…) همچنین سالانه تمامی ای ن متغیرها در این زیرگروه قرار دارنـد ایـ ن عامـل درجـهحرارت نام گرفت، شکل 2 پراکندگی فضایی این عامل را در کـلایران نشان میدهد. تفسیر این نقشهها به این صورت میباشـد کـهبه اعداد نقش بسته برروی خطوط هم مقدار بایستی به دقت نگـاهکرده، مرز صفر بهعنوان پایه قضاوت انتخاب میشود، جاهایی که از صفر بهطرف 1- قرار میگی رند یعنی مقدار عامـل منفـی و کـممیباشد و بالعکس جاهایی که از صفر بهطرف 1+ قرار میگیرنـدیعنی مقدار آن عامل مثبت و در حال افزایش هستند. بهعنوان مثال در این نقشه که مرتبط با عامل درجه حرارت در ایران مـیباشـد، ملاحظه میشود که مناطق مرکزی و کویری ایران دارای مرز صفر هستند و از مرز صفر بهطرف 1+ در حال افزای ش میباشند که این نشاندهنده گرم شدن این مناطق است و با واقعیـ ت جغراف یـایی و اقلیمی این مناطق هم مطابقت دارد. در مناطق غرب و شمال غرب و شمال شرق ایران مشاهده میشود که از مرز صفر بـه طـرف 1- در حــال افــزایش هســتند، دقیقــاً ایــن منــاطق مرتفــع و دارای کوهستانهای مه مـی مثـل رشـته کـوه هـای زاگـرس در غـرب وهمچنین رشته کوههای شمال شرق و شمال غرب ایـ ران هسـتند . در این مناطق بهطور میانگین عامل درجه حرارت در حال کـاه ش میباشد و این هم با واقعیـ ت جغراف یـایی و اقلی مـی ا یـران کـاملاً مطابقت دارد و نشاندهنده صحت کار میباشد. نقشههای عـاملی که در این پژوهش، توسط نرمافزار سرفر تهیه شـده اسـت کـاملاً صحی ح میباشد، چرا که مثلاً اگر در مناطق کویری و مرکزی ایران بهطرف شرق و جنوب شرق بهجای قرارگیـری مـرز صـفر و 1+ برروی خطوط هممقدار این نقشـه، اعـداد بـهطـرف 1- در حـالافـزایش بودنـد، نش اندهن ده ع دم صـحت و س قم ک ار ب ود.
جدول 2. ماتریس بار عاملی دوران یافته بزرگتر از 7/0 

عاملها (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9)
متغیرها
حداقل حرارت ژانویه 9/0 – – – – – – –
حداقل حرارت فوریه 9/0 – – – – – – -حداقل حرارت مارس 9/0 – – – – – – – – حداقل حرارت اکتبر 9/0 – – – – – – – –
-219458-966958

حداقل حرارت نوامبر 9/0 – – – – – – -حداقل حرارت دسامبر 9/0 – – – – – – – – حداقل حرارت سالیانه 9/0 – – – – – – – – روزهای یخبندان ژانویه 9/0- – – – – – – – – روزهای یخبندان فوریه 9/0- – – – – – – – – روزهای یخبندان دسامبر 9/0- – – – – – – – – روزهای یخبندان سالیانه 9/0- – – – – – – – – حداکثر حرارت مارس 8/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت آوریل 8/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت می 8/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت ژوئن 8/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت ژولای 7/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت آگوست 7/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت سپتامبر 8/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت اکتبر 9/0 – – – – – – – – حداکثر حرارت سالیانه 8/0 – – – – – – – – حرارت روزانه ژانویه 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه فوریه 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه مارس 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه آوریل 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه ژوئن 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه ژولای 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه آگوست 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه سپتامبر 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه اکتبر 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه نوامبر 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه دسامبر 9/0 – – – – – – – – حرارت روزانه سالیانه 9/0 – – – – – – – – رطوبت نسبی مارس – 8/0 – – – – – – – رطوبت نسبی آوریل – 8/0 – – – – – – – رطوبت نسبی می – 9/0 – – – – – – – رطوبت نسبی ژوئن – 9/0 – – – – – – – رطوبت نسبی سپتامبر – 9/0 – – – – – – – رطوبت نسبی اکتبر – 9/0 – – – – – – – رطوبت نسبی سالیانه – 9/0 – – – – – – – حداکثر رطوبت نسبی مارس – 7/0 – – – – – – –
حداکثر رطوبت نسبی آوریل حداکثر رطوبت نسبی می حداکثر رطوبت نسبی ژوئن – 7/0 – – – – – – –
– – – – – – 0/8 –
– – – – – – 0/9 –
– – – – – – 0/9 –
– – – – – – 0/9 –

حداکثر رطوبت نسبی سپتامبر حداکثر رطوبت نسبی اکتبر
ادامه جدول 2. ماتریس بار عاملی دوران یافته بزرگتر از 7/0 
عاملها (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9)
متغیرها
-149362-347712

حداکثر رطوبت نسبی سالیانه – 9/0 – – – – – – – حداقل رطوبت نسبی مارس – 9/0 – – – – – – – حداقل رطوبت نسبی آوریل – 8/0 – – – – – – – حداقل رطوبت نسبی می – 8/0 – – – – – – – حداقل رطوبت نسبی ژوئن – 9/0 – – – – – – – حداقل رطوبت نسبی سپتامبر – 9/0 – – – – – – – حداقل رطوبت نسبی اکتبر – 9/0 – – – – – – – حداقل رطوبت نسبی سالیانه – 9/0 – – – – – – – بارش ماهانه ژانویه – – 9/0 – – – – – – بارش ماهانه فوریه – – 9/0 – – – – – – بارش ماهانه مارس – – 8/0 – – – – – – بارش ماهانه نوامبر – – 7/0 – – – – – – بارش ماهانه دسامبر – – 9/0 – – – – – – بارش ماهانه سالیانه – – 8/0 – – – – – – روزهای با بارش ژولای – – – 7/0 – – – – – روزهای با بارش آگوست – – – 7/0 – – – – – روزهای با بارش سپتامبر – – – 7/0 – – – – – روزهای با تندر می – – – – – – – 7/0 – روزهای با تندر سالیانه – – – – – – – 7/0 – روزهای با گرد و غبار آوریل – – – – – – 7/0 – – روزهای با گرد و غبار می – – – – – – 7/0 – – روزهای با گرد و غبار ژوئن – – – – – – 7/0 – – روزهای با گرد و غبار ژولای – – – – – – 7/0 – – روزهای با گرد و غبار آگوست – – – – – – 8/0 – – روزهای با گرد و غبار سپتامبر – – – – – – 8/0 – – روزهای با گرد و غبار سالیانه – – – – – – 7/0 – – متوسط سرعت باد آوریل – – – – – 8/0 – – – متوسط سرعت باد می – – – – – 9/0 – – – متوسط سرعت باد ژوئن – – – – – 8/0 – – – متوسط سرعت باد ژولای – – – – – 7/0 – – – متوسط سرعت باد آگوست – – – – – 8/0 – – – متوسط سرعت باد سپتامبر – – – – – 9/0 – – – متوسط سرعت باد اکتبر – – – – – 9/0 – – – متوسط سرعت باد نوامبر – – – – – 8/0 – – – متوسط سرعت باد دسامبر – – – – – 7/0 – – – متوسط سرعت باد سالیانه – – – – – 9/0 – – – روزهای نیمهابری دسامبر – – – – 7/0 – – – – بارش بیش از10 میلیمتر زمستان – – 9/0 – – – – – – بارش بیش از 10 میلیمتر تابستان – – – 7/0 – – – – – بارش بیش از 10 میلیمتر پاییز – – 8/0 – – – – – – بارش بیش از 5 میلیمتر زمستان – – 9/0 – – – – – – بارش بیش از 5 میلیمتر تابستان – – – 7/0 – – – – – بارش بیش از 5 میلیمتر پاییز – – 7/0 – – – – – – روزهای با برف فصل زمستان – – – – – – – – 9/0 روزهای با برف فصل بهار – – – – – – – – 9/0 روزهای با برف فصل پاییز – – – – – – – – 9/0

شکل 2. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی درجه حرارت

بهطورکلی و برای تفسیر ایـن 9 عامـل اقلی مـی در سرتاسـرایران، و با توجه به نقشههای ترسیم شده هر عامل، به این نحـو عمل میشود که سه مرز صفر، 1+ و 1- را برروی خطـوط هـم مقدار نقشهها بهدقت نگاه کرده، مناطقی که از مرز صفر بهطرف 1+ در حال افزایش باشند در آن مناطق، مقدار آن عامل در حال ازدیاد میباشد و بالعکس، مناطقی که از مرز صفر بـه طـرف 1- در حال افزایش باشند در آن منـاطق، مقـدار آن عامـل در حـال کاهش میباشد.

عامل رطوبت نسبی
این عامل بهتنهایی 32/22 درصد از واریانس متغیرهای اولیـ ه را بی ان میکند. طبق جـدول 2 بیسـ ت متغیـ ر بـا ایـ ن عامـل دارا ی همبستگی بیش از 7/0 دارند (جدول 2) و با توجه به اینکه کلیه متغیرهای مرتبط با رطوبت نسبی در این زیر گـروه قـرار دارنـداین عامـل بـهنـام عامـل رطوبـت نسـبی نـام گرفـت. شـکل 3 پراکندگی فضایی این عامل را در کل سطح ایران نشان میدهد. همانطور که مشـاهده مـی شـود در منـاطق سـواحل شـمالی و جنوبی و مناطق نزدیک به سواحل، عامل رطوبت نسبی در حال افزای ش است و این بهراحتی از روی اعداد خطوط هم مقدار که بهطرف مثبت سیر میکنند، قابل تشخیص است.

عامل بارش زمستانه
این عامل 58/9 درصد از کل واریانس متغی رهـای اولیـ ه را ب یـان میکند، متغیرهای بارش ماهانه فصل زمستان و پاییز و ماه هـای ژانویه، فوریه، مارس، بـارش ماهانـه نـوامبر، دسـامبر، و بـارشسالانه، روزهای با بارندگی بیش از 10 میلیمتـر و 5 میلـی متـر فصل زمستان و فصل پاییز، در این گروه جای دارند. بـه ه مـی ن دلیل این عامل بهنام عامل بارش زمستانه نام گرفـت هـم چنـین طبق شکل 4 نقشه پراکندگی فضـایی ایـ ن عامـل در کـل ایـ ران نمایش داده میشود. همانطور که ملاحظه میشود مناطق غرب و همچنین منـاطقی در شـمال ایـ ران (خصوصـاً منـاطق اسـتانگیلان) بارش فصول سرد سال بیشتری نسبت بـه سـایر منـاطقایران دارند.

عامل بارش تابستانه
این عامل به تنهایی 52/7 درصد از کل واریانس متغیرهای اولیهرا بیان میکند، علت نامگذاری این عامل به این نام، قرار گرفتن متغیرهایی چون بارش ماهانه ماههای جولای، آگوست، سپتامبر، روزهــای بــا بــارش فصــل تابســتان و روزهــای بــا بــارش

شکل 3. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی رطوبت نسبی

شکل 4. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی بارش زمستانه
بیش از 5 میلیمتر فصل تابسـتان کـه دارای همبسـتگی قـوی وبیش از 7/0 میباشند در یک زیـر گـروه هسـتند هـم چنـین درشکل 5 نقشه پراکندگی فضای این عامل در ایـران نمـایش دادهشده است. طبق این نقشه ملاحظه میشود که بیشترین منـاطق ی که عامل بارش فصل گرم سال زیادتری نسبت به جاهای دیگـرایران دارند فقط مناطق شمالی ایران میباشند که در فصول بهـارو تابستان که بهطـور کلـی، بـارش تابسـتانه نامیـ ده مـی شـوند ، دارای مقادیر زیادی از این عامل هستند. هـم چنـین نکتـه قابـلتوجه در این نقشه این است که در مناطق شرق و جنوب شـرقایران مقدار این عامل رو به افزای ش میباشد (نسـبت بـه بـارشزمستانه) که این امر بسیار منطقی به نظر میرسد.

عامل روزهای نیمهابری
این عامل فقط با متغیر روزهای نیمـه ابـری مـاه دسـامبر، دارایهمبستگی قوی و بیش از 7/0 نشان داد و علت نامگـذاری ایـنعامل بودند که با توجه بهشکل 6 نقشه پراکندگی این عامـل درکل ایران بهوضوح نشان داده شده است.

عامل میانگین سرعت باد

1227530-2779847

شکل 5. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی بارش تابستانه

این عامل با تمامی متغیرهای مربوط به متوسط سرعت بـاد چـهبهصورت ماهانه و سالانه دارای همبستگی قوی و بـ یش از 7/0 نشان دادند و نقش این عامل کلیدی و مهم را در تأثیرپذیر بودن جهت تفکیک پهنـه هـایی بـا اقـالیم روی شـی در یـ ک منطقـه وخصوصاً ایران نشان دادند در ای ن تحقیق 10 متغیر مربوطه عامل فوق 22/6 درصد از کل واریانس اولیه را بی ان میکنند و مطـابقبا شکل 7 نقشه پراکندگی فضایی این عامل در کل سطح ایـران بهوضوح نمایش داده شده است. همانطور که ملاحظه می شـودمناطق بادخیز ای ران برروی این نقشه، بهراحتی معلوم میشـوند،اولین محدوده که شامل مناطق بادی زی اد میباشد منطقه جنوب شرق ایران (شمال استان سیستان و بلوچستان و جنوب و شرق استان خراسان جنوبی) هستند، همانطور که دیـده مـیشـود در این مناطق اعداد خطوط هم مقدار از مرز صـفر بـه طـرف 1+ و 2+ و 3+ در حال افزایش هستند، محدوده بعدی بـرروی نقشـهایران که شامل مناطق بادی زیاد میشود محدوده جنوب اسـتان گیلان و مناطق مجاور آن میباشد (خصوصاً منجیل و رودبـار).
همانطور که ملاحظه میشود تیـپ هـای گیـاهی مـورد مطالعـه در این تحقیـق در منـاطقی قـرار مـیگیرنـد کـه از لحـاظ ایـن عامل، بیشتر تحتتأثیر قرار میگیرند و بـا شـرایط بـادی زیـادسازگار یافتهاند و در طول سالیان متمادی به حیات خـود ادامـهمیدهند.

عامل گرد و غبار

شکل 6. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی روزهای نیمهابری

شکل 7. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی میانگین سرعت باد
این عامل 25/4 درصد از کل واریانس متغی رهـای اولیـ ه را بیـ ان میکند، متغیرهای روزهای با گرد و غبار ماه هـای آور یـل، مـی، ژوئن، جولای، آگوسـت ، سـپتا مبر و روزهـا ی بـا گـرد و غبـارسالانه در این زیرگروه قـرار گرفتنـد و نشـان دادنـد کـه دارای همبستگی قوی و بیش از 7/0 هستند پس این عامل به نام گـردو غبار نامگذاری شد، ضمناً شکل 8 نقشه پراکندگی فضایی این عامل را در کل سطح ایران نمایش داده است. طبق نقشه عاملی این عامل، مناطقی که از این عامـل بهـره بی شـتری مـیگیرنـد ومیزان عامل گرد و غبار آن مناطق خیلی بالا است، مناطق جنوب شرقی ایران هستند و بعد از آن، یکسری منـاطق در جنـوب وجنوب غرب ایران هم خصوصاً در استان خوزستان میزان گرد وغبار بیشتری نسبت به سایر مناطق ایران دارند کـه صـد درصـدمیزان پوشش گیاهی این مناطق را نیز تحت تأثیر قرار میدهنـد.همانطور که در نقشه (1) ملاحظه میشـو د تیـپ هـا ی گیـاهیمورد مطالعه در این تحقیق در مناطقی قرار میگیرند کـه میـز ان گرد و غبار کمتری دارند و بیشتر مناطق شرق و چسبیده به مرز افغانستان که شمال استان سیستان و بلوچستان را در بر دارند از میزان بالای گرد و غبار برخوردار هستند.
عامل تندر (رعد و برق)
این عامل بهتنهایی 22/2 درصد از کل واریانس اولیـه را تفسـیرمیکند و متغیرهای روزهای با تندر ماه ژوئن و روزهای با تندر سالیانه دارای همبستگی قوی و بـیش از 7/0 را نشـان دادنـد ووجه تسمیه این عامل بودند. شکل 9 نقشه پراکندگی عامل تندر را در کل سطح ایران نشان مـی دهنـد. همـان طـور کـه ملاحظـهمیشود مناطق شمال غربی ایران و همچنـین منـاطقی در جنـوبشرقی ایران (خصوصاً مناطق جنوبی استان سیستان و بلوچسـتان) شامل میزان بالاتری از این عامل میشوند و در این منـاطق اعـدادقرار گرفته برروی خطوط هممقدار از صفر بهطرف مثبت، در حال افزایش هستند و این نشاندهنده این است که در این مناطق میزان عاملی این عامل در حال ازدیاد است و برروی پراکنش و پوشـشگیاهی این مناطق مؤثر هسـتند، هماننـد دو نقشـه قبلـی پوشـشگیاهی مورد مطالعه در این تحقیق نیز در مناطقی قر ار میگیرند که عامل اقلیمی تندر برروی آنها مؤثر است.

عامل برف (روزهای برفی)

شکل 8. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی گرد و غبار

این عامل بهعنـوان عـاملی تأثیرگـذار و نهـایی در ایـ ن تحقیـ ق نامگذاری گردید و 29/1 درصد از کل واریانس اولیـ ه ناشـی از این عامل بود، متغیرهایی مثل روزهای بـا بـارش بـرف فصـولزمستان- بهار و پاییز دارای همبستگی بالای 7/0 با هم بودند و مطابق با شکل 10 نقشه پراکنـدگ ی فضـایی ا یـن عامـل در کـلسطح ایران به نمایش گذاشته شده است.

بررسی تأثیر عوامل اقلیمی بر گسترش گونه T .glabra با استفاده از اطلاعات مربوط به سلولهای تشـکیل دهنـده هـرتیپ، متوسط امتیاز متغیرهای مؤثر بر گونه T. glabra و متوسط امتیاز عوامل 9 گا نه مؤثر بر ایـن گونـه در هـر دو تیـپ تعیـینگردید که در جدولهای 4 و 5 ارائه شده است. تشریح تیپهـابه شرح ذیل است:

شکل 9. نقشه پراکندگی فضایی امتیازات عاملی تندر


پاسخ دهید